HET SCHRALE EIND NU TE KOOP IN DE VERENIGDE STATEN
SCHIEDAM - 20 maart 2007 - Voor Nederlanders in Amerika is Het Schrale Eind nu te koop via de internetwinkel www.allthingsdutch.com Eigenaar Dan Waterman uit Massachusetts, die de aanleg van de Afsluitdijk met eigen ogen aanschouwde, heeft ons boek op de itemlist geplaatst onder ‘Dutch souvenirs, books and music’: www.allthingsdutch/cgi-bin/catDisplay.pl
Waterman stortte zich tien jaar geleden op de hagelslag, beschuit met muisjes en, ‘the Dutch obsession’ : drop. Zijn grootste order tot nu toe is de bestelling van vijfduizend pakjes stroopwafels voor een feest in New York. Omdat Nederland naar meer smaakt verkoopt Dan nu ook ‘Het Schrale Eind. The story of the Zuiderzee’. Wij willen hem hiervoor bedanken en wensen hem alle succes.
'Laatste zeehonden IJsselmeer stierven hongerdood'
OOSTERLAND - 20 maart 2007 - De zeehonden die door de Afsluitdijk in 1932 werden ingesloten, zijn in 1935 van de honger omgekomen op het IJsselmeer. Ze zijn niet over de Afsluitdijk naar de Wadden ontsnapt, zoals in het algemeen wordt aangenomen. Dit vertelde Bas Sleeuwenhoek gisteravond op een lezing voor de Culturele Kring Wieringen, in de Michaëlskerk in Oosterland.
Volgens Sleeuwenhoek is de vermeende ontsnapping over de Afsluitdijk ,,een broodjeaapverhaal'', dat in 1934 vermoedelijk is ontstaan door een krantenbericht. In dat jaar vond een vrachtwagenchauffeur op de Afsluitdijk een jonge zeehond en werd gesuggereerd dat er een trek plaatshad van het IJsselmeer naar de Wadden. Sleeuwenhoek meent echter dat het hier ging om een jonge verdwaalde zeehond van de Wadden.
Het echte verhaal over het lot van de ingesloten zeehonden, vermoedelijk niet meer dan acht dieren, is opgetekend door wetenschapper Visserijonderzoek B. Havinga. Deze kreeg in 1935 berichten over stervende zeehonden. In het najaar trof hij kadavers aan op de Makkumer Waard, bij de Friese kust. Al de zeehonden zijn in deze periode vermoedelijk omgekomen van de honger. In het verzoetende meer nam de botstand namelijk gestaag af.
De
lezing van Sleeuwenhoek had gisteravond als onderwerp 'de natuur voor en na de
afsluiting van de Zuiderzee.' Ook de muggenplagen rond het IJsselmeer - als gevolg van de
stervende 'zee'-, kwamen aan bod.
Sleeuwenhoek toonde onder meer een foto van een mobiele muggenverdelger, geconstrueerd
door Philips, in opdracht van de ‘Commissie inzake de muggenplaag rond het IJsselmeer’.
Met behulp van ultraviolet licht werden muggen gelokt en vervolgens geëlektrokuteerd.
Sleeuwenhoek
besprak de rijkdom van de zeegrasvelden, de Zostera Marina, die in de Zuiderzee en op de
Wadden een oppervlakte besloegen van ongeveer 15.000 hectare. De Wieringers maaiden het
gras onder water, waarna het werd verwerkt tot vulling voor matrassen en stoelzittingen,
e.d. Dit wiermaaien leverde werk aan ongeveer tweehonderd Wieringers. Na de aanleg van de
Afsluitdijk zijn de wiervelden vrijwel geheel verdwenen. Vermoedelijk is dit gebeurd door
een combinatie van een ziekte en de veranderde dynamiek in het water: aan de noordkant van
de Afsluitdijk kregen waterstromen een ander verloop waardoor wierwaarden niet langer
beschut lagen maar overdekt raakten met zand. Doordat de Zuiderzee niet meer vrijelijk op
de Wadden uitstroomde, veranderden de temperatuur en de samenstelling van het water, wat
heeft bijgedragen aan een ongunstig milieu voor de Zostera Marina.
Bas
Sleeuwenhoek ging in zijn lezing ook in op de onverwachte voordelen van de Afsluitdijk
voor de vissers van Den Oever en Makkum. Tot ver in de jaren dertig vingen ze achter de
Afsluitdijk enorme hoeveelheden haring en ansjovis met kamers en kommen. De trek van deze
vissen is rond 1938 gestopt. In het diepe koude water bij de Afsluitdijk kwamen de eitjes niet meer uit, zodat de populaties bij gebrek aan
nakomelingen verdwenen. De Zuiderzeeharing is
daarentegen niet uitgestorven, zoals werd gedacht. Verleden jaar vingen vissers uit Texel
honderden kilo’s Zuiderzeeharing. Deze heeft zich eind jaren dertig vermoedelijk
tussen andere haringrassen gemengd en nieuwe paaiplaatsen gevonden.